آواز استاد بنان

   دهم اردیبهشت 1389،نود و نهمین سالروز تولد بنان است.سال دیگر بنان یک قرنش میشود و البته پیش از اینها،"ای ایران" بنان را صدقرنه کرده است.در صدسالگی بنان هم باز بعد از هزاران بار استفاده و سؤاستفاده از آثار بی نظیرش به مزارش نگاه میکنیم و زندگیش و بلندای قله اش را میستاییم و کماکان حیرت زده برخورد مسئولین با مفاخر سرزمینمان میمانیم.در صد سالگی بنان ما هنوز نمیدانیم چه عقده ای است میان متشرعان با اهل موسیقی که از دل سیاهشان پاک نمیشود و باز شاهد چند فوت و پرواز پرویز و پرواز مضراب و پرواز جنگوک میشویم و باز بهتر میبینیم بزرگانمان را محل نزاع با ذلیلان قرار ندهیم و سعی میکنیم مثل این چهارهزار سال فاصله خودمان را با آنها حفظ و بیشتر کنیم.ناخودآگاه یاد گرفته ایم که اگر پی موسیقی هستیم سرمان باید پایین باشد و آسه بریم و آسه بیاییم.ما بزرگیم و میگذریم و به این فکر میکنیم که آب کشیدن سجاده همان حالی را دارد که یک آواز دارد؟ و اگر نه پس آنها چه مرگشان است؟ خوش خیالیم ماهم ها،میگذریم و میگوییم خدایا شرشان را کم کن.کلاً ما خیلی خوبیم و آنها خیلی بدند.ما صدای خوب و ساز و آوازیم و آنها عربده میکشند.ما سبزیم و آنها سیاهند، ما هواییم اما میدانیم در زمینیم و آنها زمینند اما فریاد میزنند که هوایند.آنها ستمکارند.
   درکنار سلسله کارهای "شاخه گل" بنان که مؤسسه ایران صدا با بی سلیقگی تهیه کرده –میکند-،چهارباغ نیز آرشیوش را تکانده و مجموعه "آشنایی با شیوه آواز استاد بنان" را منتشر کرده است،این پست به آلبوم دوم این مجموعه که آواز دشتی است اختصاص دارد.ناشر به شنونده گرامی گوشزد کرده که اثری که در پیش رویش است پالایش گردیده و نویزها و صداهای اضافه مربوط به ضبط صفحات سنگی قدیمی و اجراهای خصوصی میباشد.همینجا جا دارد بگوییم با تمام وجود منتظر هستیم که روزی کارهای این استاد بی همتا را در قالب و کیفیتی که شایسته مقام ایشان است ببینیم.این آلبوم همچنین شامل مصاحبه ای چند دقیقه ای با استاد بنان است که در سال 1352 انجام پذیرفته و طی آن استاد بنان از شروع کارشان و شاگردانشان و کارهای مورد علاقه اش و داستان اجرای دیلمان و تلاش های صبا برای آن میگوید.قطعات آلبوم بدین شرحست:

1- آواز دشتی ( بدون ساز ) - اجرای خصوصی 1335- شعر از سعدی
چنان در قید مهرت پای بندم / که گویی آهوی سر در کمندم {دیلمان}
گهی بر درد بی درمان بگریم / گهی بر حال بی سامان بخندم
نه مجنونم که دل بردارم از دوست / مده گر عاقلی بیهوده پندم
عجب از عقل کسانی که مرا پند دهند / برو ای خواجه که عاشق نبود پند پذیر{عشاق و فرود به دشتی}

2- مصاحبه با استاد بنان – 1352

3- آواز دشتی – ویولن علی تجویدی – غزل از فروغی بسطامی
چه خلاف سر زد از ما که در سرای بستی / بر دشمنان نشستی دل دوستان شکستی{درآمد و درآمداول}
کسی از خرابه دل نگرفته باج هرگز / تو برآن حراج بستی و به سلطنت نشستی {بیات راجه}
بکمال عجز گفتی که به لب رسیده جانم / بفروز و ناز گفتی که مگر هنوز هستی {حزین}
زطواف کعبه بگذر که تو حق نمی شناسی / به در کنشت منشین که تو بت نمی پرستی{عشاق}
مگر از دهان ساقی مددی رسد و گرنه / کس از این شراب باقی نرسد به هیچ نقدی {سارنگ و فرود}

4- آواز در دستگاه شور – فلوت عماد رام – اجرای خصوصی 1345- غزل از عماد خراسانی
دوستت دارم و دانم که تویی دشمن جانم / از چه با دشمن جانم شده ام دوست ندانم {درآمد و درآمداول}
غمم اینست که چون ماه نو انگشت نمایی / ورنه غم نیست که در عشق تو رسوای جهانم {درآمد دوم و فرود}

5- آواز دشتی – سنتور منصور صارمی – 1335
من قصه نیاز توام گوش کن مرا / با یادهای رفته هم آغوش کن مرا {درآمد}
من شمع روشنی ده بزم محبتم / ای باد فتنه بگذر و خاموش کن مرا {بیات راجه}
من ناله های در هم سازی شکسته ام / یک لحظه از برای خدا گوش کن مرا {عشاق}
من خاطرات مانده عمر گذشته ام / ای عشق نورسیده فراموش کن مرا {فرود به شور}

6- تصنیف مرغ حق – آهنگ از موسی معروفی – شعر از رهی معیری
تلاش ما برای پیداکردن متن این تصنیف بی نتیجه ماند و خود کارهم بصورت کامل رسا نیست.

7- مثنوی دشتی – قره نی حسنعلی وزیری تبار،ویولن محمود تاجبخش – غزل از ناظرزاده کرمانی
ای نی محزون نوایی ساز کن / ناله جانسوز را آغاز کن {درآمد اول}
مرحبا ای بازگوی رازها / از تو شد صاحب اثر آوازها {درآمد دوم}
گر زدوری ها شکایت میکنی / از زبان ما حکایت میکنی {مثنوی دشتی}
اینکه آتش در همه دلها زنی / زان بود که دم ز سوز ما زنی {مثنوی}
چون بآوای حزینی رازگو / راز ما را با حریفان بازگوی
ناله تو هر کجا آید به گوش / جان مشتاقان درآید در خروش {سارنگ}
سینه سوزاند شکایتهای نی/گوش کن ای جان حکایتهای نی {فرود مثنوی}

8-تصنیف نوای نی – آهنگ از مرتضی محجوبی – شعر از رهی معیری
چنانم بانگ نی آتش بر جان زد / كه گویی كس آتش بر نیستان زد
مرا در دل عمری سوز غم پنهان بود / نوای نی امشب بر آن دامان زد
نی محزون داغ مرا تازه تر از لاله كند / ز جدایی ها چو شكایت كند و ناله كند
كه به جانش آتش ، هجر یایان زد / به كجایی ای گل من ؟ كه همچو نی بنالد
ز غمت دل من جز ناله دل نبود در عشقت حاصل من / گذری به سرم نظری بر چشم ترم
كز غم تو قلب رهی / خون شد و از دیده برون شد
نوای نی گوید / كز عشقت چون شد